Uzm. Dr. OSMAN GÜLSEVER Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
İlgili yazılar
Tüm ebeveynlerin en korkulu rüyalarından birisi Ateşli Havale nam-ı diğer Febril Konvülziyondur.
Bu yazıda zaman zaman Febril Konvülziyon kısaltması olarak FK kullanılacaktır.
KONVÜLZİYON (HAVALE)
Tanım olarak: Havale, konvülziyon, nöbet teorik olarak aynı anlama gelmektedir. Hastanın bazen bilinç kaybı yaşadığı, bazen bilinç kaybı olmadan vücudunun tamamında ya da bazı bölgelerinde (bazen yüz, bazen el, dudak vs) istemsiz tekrarlayan hareketlerin olduğu klinik durumdur. Bazı durumlarda bu istemsiz hareketlerin sonrasında uyku hali olabilir. Bazen ise kişi o anı hatırlamadan önceki işine devam edebilir.
Günlük kullanımda havale deyimi daha çok ateşli konvülziyonlar için kullanılmaktadır.
Febril Konvülziyon (Ateşli Havale)
Çocukluk çağında enfeksiyonlar sık görülmektedir. Bu enfeksiyonlar %90 oranında viral enfeksiyon şeklindedir. Enfeksiyonlar bazen sadece halsizlik, bazen ise yüksek ateşle seyreden ciddi enfeksiyon şeklinde olabilir.
Enfeksiyonun ilk günlerinde ateşin ani yükselmeleri olabilmektedir. Ateşin aniden yükseldiği ya da çok yüksek olduğu bu durumlarda, genetik yatkınlık zemininde nöbet oluşumuna neden olabilmektedir. Ateşin ilk günlerinde oluşan(her zaman şart değil) bu durum Febril Konvülziyon olarak tanımlanır. Bu durum daha çok özellikle beynin gelişiminin tamamlanmadığı 9 ay- 5 yaş arasındaki çocuklarda görülür.
Ya Febril Konvülziyon Değilse?
Ateşli dönemde meydana gelen tüm havaleleri yukarıda tanımını yaptığımız FK olarak değerlendiremeyiz. Burada en önemli konu hekiminin yapacağı muayene sonrası FK tanımına uyup uymadığının anlaşılmasıdır. Çünkü çok önemli bir konu olduğundan bahsetmek gerekir ki beyin zarı iltihabı olarak tanımlayabileceğimiz menenjit ve beyin dokusunun enfeksiyonu olarak değerlendirebileceğimiz ensefalit hastalıklarında da ateş ve havale bir arada ortaya çıkabilir. Bunun ayrımını hekiminiz klinik olarak yapacaktır. Bazı durumlarda tanı koyabilmek için “belinden su almak” yani Lomber Ponksiyon yapmak gerekebilir.
Lomber Ponksiyon
Ateş ile Konvülziyon bir arada olduğu durumlarda bazen tanı koymak için Lomber Ponksiyon tetkiki yapmak gerekir. Öncesinde gerekli tetkiklerin yapılması durumlarında kolundan kan almaktan farkı olmayan zararsız bir tetkiktir. Tecrübeli bir hekim tarafından rahatça yapılan bu tetkik olmadan Sinir Sistemi Enfeksiyonu tanısı konamamaktadır. Sonuç olarak eksik tedavi olması durumunda çok ciddi sorunlar oluşturabilecek olan Sinir Sistemi Enfeksiyonun tedavisinin yapılabilmesi için vazgeçilmez bir tanı yöntemidir.
Febril Konvülziyon Tedavi
Hekiminiz tarafından FK tanısı konduysa bunun özel bir tedavisi yoktur. Ateşin sebebi olan enfeksiyonun tedavisi asıl tedavidir (Dikkat FK tanısı aldıysanız geçerli).
Konvülziyonun tekrarlaması durumunda diazepam içerikli rektal ilaç reçete edilebilmektedir. Bu ilaç çocuğunuz FK sırasında uygulamak için kullanılmaktadır.
Diazepam Rektal
Nöroloji Gerekir mi?
Sizi muayene eden hekim FK tanısı koyduktan sonra komplike- basit ayrımı yapacaktır. Sizi muayene edem hekim gerekli müdaheleleri yaptıktan sonra hastanızın durumuna göre Çocuk Nöroloji takibi önerebilir ya da önermeyebilir. Her hasta kendine özeldir ve sizi muayene eden doktor bu konuda en doğru kararı verecektir.
Beyinde Hasar Kalır mı?
FK’da beyinde hasar kalmayacağı kabul edilir. En önemli durum nöbet sırasında solunum yolunun açık olmasıdır. Bu yüzden ne yapmalıyız kısmında anlatacağımız konulara dikkat ediniz.
Nöbetten Korumak için ilaç var mı?
Bazı durumlarda hekiminiz size koruma amaçlı nöbet önleyici ilaç önerisi sunar. Bu tamamen hekimin verebileceği bir karardır. Pediatri ana kitabı olan Nelson bu konuda “ilaçların olası yan etkilerinden dolayı ve FK’nın masum ve zararsız olduğu göz önüne alındığında koruyucu ilaç kullanmayı iyi değerlendirmenin gerektiği” önerisinde bulunur.
Nöbet sırasında kullanılabilir dediğimiz rektal diazem ise nöbet sırasında kullanılan bir ilaçtır.
Nöbet Tekrarlar mı?
Bir kez ateşli havale geçiren çocuğun %30 civarlarında tekrar nöbet geçirebilir. Sıklıkla ilk 1 yıl içinde tekrarlarsa da tekrar nöbetlerinin hemen hemen tamamı 2 yıl içinde gerçekleşir.
Tamamen sağlıklı bir çocukta 2-3 kez ateşli nöbet görülebilir. Tetkik ve tedavi gereksinimi takip eden hekiminin klinik görüşüne göre karar verilir.
Bazı durumlarda nöbetlerin tekrarlama ihtimali artar. Bunlar:
- Düşük ateşte geçirilen nöbet
- 15 ay altı geçirilen nöbet
- Sık ateşlenme
- Ebeveyn ya da kardeşlerde nöbet var mı?
- Ateş ile nöbet arasındaki süre kısa mı
Nöbeti Tetikleyen Unsurlar
FK özelinde olmasa da nöbet hastalarında dikkat edilmesi gereken durumlar vardır.
Özellikle içeriğinde pseudoefedrin ve benzeri madde içeren grip ilaçları nöbet riskini arttırmaktadır. Eğer nöbet hastası iseniz hekiminiz size yasaklı ilaç listesi sunacaktır. Kullandığınız ilaçların prospektüsüne dikkatli bakınız.
Ekran maruziyeti
Uyku düzensizliği
Kapanıp açılan ışıklar
genel olarak genetik yatkınlığı olan çocuklarda nöbeti riskini arttırır.
Çocuğum Havale Geçirdi Ne Yapacağım
Doğru müdahale çok önemli. En önemli konu ne kadar zor olsa da soğukkanlı olmaktır. Hastanızın dilinin geri kaçmasını önlemek ya da yediği yemekler varsa akciğerlerine kaçmasını önlemek için hastanızı bir tarafına yatırmak ve beklemek en doğru yöntemdir. Bir taraftan acil ambulans servisine haber verirken diğer taraftan hekiminizin hastanıza tanı koyabilmesini sağlamak için olabiliyorsa video çekmek ilerde size çok yardımcı olacaktır.
Havale Hastalarının Kullanmaması Gereken İlaç Örnekleri
Peditus, A-ferin Plus, İburamin Cold, Nurofen Cold, İliadin Sprey, Otrivine sprey, Katarin….
Bazı hastalarda Makrolid içeren antibiyotikler =Klaritromisin, Azitromisin vs
Aminoglikozit içeren ilaçlar = Gentamisin, Amikasin….
Antihistaminik içerek ilaçlar (Allerji için kullanılan ilaçlar)
Geniş ve Güncel Kaynak İçin
AAP (Amerikan Pediatri Akademisi )
Bu içerik faydalı oldu mu?
Hocam bebeğim 2 yaşında 8 ay önce ateşli havale geçirdi 38.4 ile ama kısa sürdü merak ettiğim şey cortair ve rontokol havaleyi tetiklermi dönüş yaparsanız çok sevinirim şimdiden teşekkürler
Merhaba.
Salbutamol içeren ilaçlar (Ventolin- Ronkotol) tarzı ilaçlar çok nadiren nöbeti tetikleyebilir. Özellikle yüksek dozlarda nadir bildirilmiş vakaları gösteren yayınlar mevcuttur. Ancak nöbete neden olur demek yanlış olur.
Onun yerine yazıda da belirttiğim gibi efedin içeren ilaçlara daha çok dikkat etmek gerekiyor.
Unutmamak gerekiyor ki her bireyin nöbet geçirme eşiği farklı olabilir. Burada genetik yatkınlık da önemli bir konu.
Nöbet geçiren ailelere verdiğimiz kullanılmaması gereken ilaçlar listesinde Salbutamol içeren ilaçlar bulunmamaktadır.
Yinede bu tarz ilaçları özellikle kalp ritm bozukluğu olan hastalarda çok daha dikkatli kullanılmasını öneriyoruz.
Hocam 5 buçuk yaşında oğlum 1 buçuk yaşındayken ateşli havale geçirdi
Geniz eti için notta çiğneme tableti verildi havaleyi tetikler mi
Merhaba geçmiş olsun. İlacınızın etken maddesi montelukast. Nöbeti tetiklediğine dair veri bulunmamaktadır. Hatta bazı hayvan çalışmalarında azalttığına dair (kısıtlı bir veri) bilgiler de mevcuttur.